Na een operatieve verwijdering van alvleesklierkanker kan het moeilijk zijn om bij de controle van het weefsel onderscheid te maken tussen littekenweefsel en plaatselijk teruggekeerde kankercellen. Een voorspellend model kan artsen helpen om te bepalen welke patiënten risico lopen op terugkeer van de kanker. Onderzoekers van de Dutch Pancreatic Cancer Group (DPCG) hebben hiervoor een online rekenmodel ontwikkeld | januari 2025.
Bij veel mensen die worden geopereerd aan alvleesklierkanker komt de kanker op een gegeven moment terug. Dit kan gebeuren op een andere plek in het lichaam, bijvoorbeeld in de lever, maar het komt ook voor dat de ziekte terugkeert in het gebied dat is geopereerd. Dit heet een isolated local recurrence (ILR), oftewel geïsoleerde plaatselijke terugkeer. Wanneer een ILR wordt vastgesteld, kan deze lokaal worden behandeld, bijvoorbeeld door middel van bestraling.
Teruggekeerde kanker of littekenweefsel?
Om plaatselijk teruggekeerde kanker te behandelen, is het belangrijk dat artsen het goed kunnen herkennen. In scans van het operatiegebied lijken littekenweefsel en teruggekeerde kankercellen zoveel op elkaar, dat het moeilijk is om het verschil hiertussen te zien. Hierdoor moeten artsen vaak meer onderzoeken uitvoeren voordat ze zeker weten of de kanker is teruggekeerd of niet.
Onderzoekers van de DPCG ontwikkelden een hulpmiddel bij de controles na de operatie. Door in te schatten bij welke patiënten de kans groot is dat de kanker in het operatiegebied terugkomt, weten artsen beter bij wie ze extra moeten opletten.
Welke patiënten lopen meer risico?
De onderzoekers verzamelden gegevens van 1.639 patiënten die in Nederlandse ziekenhuizen een operatie hadden gehad voor adenocarcinoom in de alvleeskliergang. Bij 1.194 (71%) was de kanker teruggekomen. Bij 252 patiënten ging het hierbij om een geïsoleerde plaatselijke terugkeer (ILR). De onderzoekers vergeleken deze groep van 252 patiënten met de rest van de patiënten en berekenden of er eigenschappen waren die de kans op een ILR vergroten.
In totaal stelden de onderzoekers 6 eigenschappen vast die belangrijk bleken voor het ontwikkelen van een ILR. Zo bleek de kans op het ontwikkelen van een ILR bijvoorbeeld groter wanneer de tumor in de kop van de alvleesklier zat dan wanneer deze in het lichaam of de staart zat.
Online rekenmodel
Op basis van de tumorlocatie en nog 5 eigenschappen ontwikkelden de onderzoekers een online rekenmodel, dat ze publiceerden op de website van de DPCG. Dit geeft artsen geen definitief antwoord of de kanker zal terugkeren in het operatiegebied, maar het kan ze wel een idee geven hoe groot het risico daarop is.
Intussen gaat het onderzoek verder. Op internationaal niveau wordt bijvoorbeeld onderzocht of kunstmatige intelligentie (AI) kan worden gebruikt om het verschil tussen littekenweefsel en kankercellen vast te stellen. En in de Nederlandse RADAR-PANC-studie, mede mogelijk gemaakt door het Deltaplan Alvleesklierkanker, wordt onderzocht of een meer regelmatige en uitgebreide aanpak van de controles na de operatie kan helpen bij het vroeg opsporen van teruggekomen kanker.
Meer informatie
De originele Engelstalige samenvatting van het onderzoek is beschikbaar. Klik hieronder op de button.